بۆ چەندین دەیە ڕاهاتین وەک نیعمەتێکی مسۆگەر مامەڵە لەگەڵ ئاودا بکەین: دوو ڕووباری گەورە کە وڵات لە باکوورەوە تا باشوور دەبڕن، و خاکێک کە پێش زۆربەی نەتەوەکان کشتوکاڵی ناسیوە. بەڵام ئەم دڵنیاییە بۆماوەییە چیتر لە بەردەم ژمارەکاندا خۆی ناگرێت؛ ئاستی ئاوی دیجلە و فورات وەرز لە دوای وەرز دادەبەزێت، پلانی کشتوکاڵیی زستانە ساڵ لە دوای ساڵ بچووک دەکرێتەوە، و سوێری لە شەتولعەرەبدا پەل دەهاوێت تا ئەو ڕادەیەی ئێستا هەڕەشە لە ئاوی خواردنەوەی بەسرە دەکات.
زیاتر لە دوو لەسەر سێی ئاوەکەمان لە دەرەوەی سنوورەکانەوە دێت، ئەمەش ڕاستییەکی جوگرافییە کە هیچ وتار و لێدوانێک نایگۆڕێت. تا ئەو کاتەی وڵاتانی سەرچاوە بەنداو دروست دەکەن و پڕۆژە کشتوکاڵییەکانیان فراوان دەکەن، پشکی عێراق بەو بڕیارانەوە بەستراو دەمێنێتەوە کە لەوێ دەدرێن، مەگەر ئامرازی ڕاستەقینەی دانوستان و بەڕێوەبردنێکی ژیرانەمان بۆ ئەو ئاوەی بەڕاستی پێمان دەگات هەبێت.
لە دۆسیەیەکی تەکنیکییەوە بۆ پرسێکی سەروەری
کێشەکە ئەوەیە کە هێشتا بە عەقڵیەتی قەیرانی وەرزی ئەم دۆسیەیە بەڕێوە دەبەین: لە هاویندا کە جۆگەلەکان وشک دەبن دەنگ بەرز دەکەینەوە، پاشان لەگەڵ یەکەم شەپۆلی باران بابەتەکە لەبیر دەکەین. لە کاتێکدا ئاو چیتر کاروبارێک نییە تەنها پەیوەندیی بە وەزارەتی سەرچاوەکانی ئاوەوە هەبێت، بەڵکو پرسێکە کە کشتوکاڵ و وزە و تەندروستی و کۆچ لە گوندەوە بۆ شارەکان تێیدا تێکهەڵکێش دەبن، و لە کۆتاییدا جێگیریی هەموو کۆمەڵگە دەگرێتەوە.
ئەمەش وا دەخوازێت کە دۆسیەی ئاو لەسەر مێزی هەموو دانوستانێکی ئابووری لەگەڵ وڵاتانی دراوسێ ئامادە بێت، چونکە بازرگانی و وەبەرهێنان و بەستنەوەی کارەبا کارتگەلێکن کە دەکرێت بە هێمنی و بەبێ گرژکردن بەکاربهێنرێن بۆ گەیشتن بە ڕێککەوتنی پابەندکەر بۆ دابەشکردنی زیان لە ساڵانی وشکەساڵیدا، لە جیاتی یاداشتی لێکتێگەیشتن کە دیلی نیازپاکی دەمێننەوە.
ئەو ئاوەی لە ناوخۆدا نازانین چۆن بەڕێوەی ببەین، لە دەرەوەش نازانین چۆن داوای بکەین.
ڕێکخستنەوەی ماڵ لە ناوەوە
بەڵام ئینساف وا دەخوازێت دان بەوەدا بنێین کە بەشێکی گەورەی کێشەکە بەرهەمی ناوخۆیە. کشتوکاڵ زیاتر لە سێ لەسەر چواری ئاوەکەمان بەکاردەهێنێت، و هێشتا زۆربەی پشت بە ئاودێریی نوقمکردن دەبەستێت کە زیاتر لەوەی ئاو بدات بەفیڕۆی دەدات، لە کاتێکدا بڕێکی زۆر ئاو لە جۆگە خۆڵینە داڕماوەکانەوە دزە دەکات، و ئاوی ئاوەڕۆ بەبێ چارەسەرکردنی پێویست فڕێ دەدرێتە ناو ڕووبارەکانەوە. بۆیە هەر چاکسازییەکی جددی لەو هەنگاوانەوە دەست پێدەکات کە بڕیاریان بە دەستی خۆمانە:
- فراوانکردنی تەکنیکەکانی ئاودێریی دڵۆپاندن و پرژاندن لە ڕێگەی قەرزی ئاسانەوە بۆ جووتیاران، و پاڵپشتییەک کە بەو ئاوەوە ببەسترێتەوە کە بەڕاستی پاشەکەوتی دەکەن.
- کۆنکریتکردنی جۆگە سەرەکییەکان و چاککردنەوەی تۆڕەکانی بەزل کە بۆ چەندین دەیە پشتگوێ خراون.
- دروستکردنی وێستگە بۆ چارەسەرکردنی ئاوی ئاوەڕۆ و بەکارهێنانەوەی لە کشتوکاڵ و پیشەسازیدا.
- ئامادەکردنی پلانی کشتوکاڵی هەموو ساڵێک لەسەر بنەمای یەدەگی ڕاستەقینەی ئاو، نەک لەسەر بنەمای ڕووبەری ساڵانی پێشوو.
ئەمانە چارەسەری سیحراوی نین، بەڵام بەڵگەیەکی بەهێزتر دەدەنە دەستی دانوستانکاری عێراقی کاتێک داوای پشکێکی دادپەروەرانە دەکات، و هۆیەک دەدەنە جووتیار بۆ مانەوە لەسەر زەوییەکەی لە جیاتی ئەوەی بچێتە ناو پشتێنەکانی هەژاری دەوری شارەکانەوە.
دوای بەنداوەکان چارەنووسێکی حەتمیی تینوێتی نییە، بەڵکو قۆناغێکی نوێیە کە عەقڵێکی نوێی دەوێت. یان وەک سامانێکی سەروەری مامەڵە لەگەڵ ئاودا دەکەین و بۆ چەندین دەیەی داهاتوو پلانی بۆ دادەنێین، یان ڕێگە دەدەین وشکەساڵی لە جیاتی ئێمە نەخشەی عێراقی داهاتوو بکێشێت.
وتارەکان ڕای نووسەرەکانیان دەردەبڕن و مەرج نییە ڕای کەناڵی ئاسمانی فورات بن.
