بەغدا - فورات
کارەکانی چاککردنەوە و نۆژەنکردنەوەی مەدرەسەی موستەنسیرییە لە بەغدا بە سەرپەرشتیی دەستەی گشتیی شوێنەوار و کەلەپوور دەستیان پێکرد، لە پڕۆژەیەکدا کە هەژدە مانگ دەخایەنێت و ئامانجی چارەسەرکردنی ئەو شێ و خوێیەیە کە هەڕەشە لە دیوارە خشتینەکانی دەکەن، لەگەڵ نۆژەنکردنەوەی نەخش و نووسینەکانی کە دەگەڕێنەوە بۆ سەدەی حەوتەمی کۆچی.
بەڕێوەبەری پڕۆژەکە لە دەستەکە بە «فورات»ی ڕاگەیاند، کارەکان ئەو ڕووکارەی بەسەر ڕووباری دیجلەدا دەڕوانێت و ڕاڕەوە ناوخۆییەکان و ئەیوانەکانی دەوری حەوشەکە دەگرنەوە، و جەختی کردەوە کە بیناکە لە هەموو ماوەی کارەکەدا بۆ سەردانکەران کراوە دەمێنێتەوە، لەگەڵ داخستنی بەشەکیی ئەو بەشانەی نۆژەن دەکرێنەوە و دابینکردنی ڕێڕەوی سەلامەت بۆ گەڕان.
مەترسیی شێ و خوێ
ڕوونی کردەوە کە بەرزبوونەوەی ئاستی ئاوی ژێرزەوی و نزیکیی بیناکە لە ڕووبارەکەوە بوونەتە هۆی دزەکردنی شێ بۆ بناغەی دیوارەکان، ئەمەش لە هەندێک شوێندا بووەتە هۆی داخوران و هەڵوەرینی خشت و نەخشە خشتینەکان. ئاماژەی بەوەش کرد کە تیمەکە تەکنیکی نوێ بەکاردەهێنێت بۆ عازلکردنی بناغەکان و دەرهێنانی خوێ لە دیوارەکان بەبێ دەستکاریکردنی ماددەی ڕەسەن.
تیمی کارەکە ئەندازیار و نۆژەنکەرەوەی عێراقی لەخۆ دەگرێت بە بەشداریی شارەزایانی نێودەوڵەتی لە چاککردنەوەی بینا خشتینەکاندا، و قۆناغی یەکەم بە بەڵگەنامەکردنی دیجیتاڵیی بیناکە لە ڕێگەی ڕووپێویی لەیزەریی سێ ڕەهەندییەوە دەستی پێکرد، بۆ ئامادەکردنی نەخشەی ورد بۆ هەر دیوار و نەخشێک پێش دەستپێکردنی هەر دەستتێوەردانێک.
مەڵبەندێکی زانستیی هەشت سەدە تەمەن
مەدرەسەی موستەنسیرییە، کە ساڵی 631ی کۆچی لە سەردەمی خەلیفەی عەباسی موستەنسیر بیللادا بیناکەی تەواو بوو، بە یەکێک لە کۆنترین زانکۆکانی جیهان دادەنرێت، چونکە هۆڵی وانەگوتنەوەی چوار مەزهەبە فیقهییەکە و زانستەکانی پزیشکی و بیرکاری و ئەستێرەناسیی تێدا بووە، لەگەڵ کتێبخانەیەکی دەوڵەمەند و کاتژمێرێکی ئاویی بەناوبانگ کە مێژوونووسان بە وردی وەسفیان کردووە.
پسپۆڕانی کەلەپوور داوا دەکەن پڕۆژەکە بخرێتە ناو پلانێکی فراوانترەوە بۆ زیندووکردنەوەی دەوروبەری مەدرەسەکە لە ناوچەی ڕوسافەی کۆن، کە بازاڕ و بینای مێژوویی وەک بازاڕی سەرای و قشڵە و خانی مەرجانی تێدایە، و بکرێتە ڕێڕەوێکی گەشتیاری و ڕۆشنبیریی تەواو کە شەقامی موتەنەببی بە کەنارەکانی دیجلەوە ببەستێتەوە.
بەڕێوەبەری پڕۆژەکە ئاماژەی بەوە کرد کە دەستەکە لە ماوەی کارەکەدا گەشت بۆ خوێندکارانی کۆلێژەکانی ئەندازیاری و شوێنەوار ڕێکدەخات بۆ ئاشنابوون بە قۆناغەکانی نۆژەنکردنەوە، لە چوارچێوەی بەرنامەیەکدا بۆ پێگەیاندنی نەوەیەکی نوێی پسپۆڕ لە چاککردنەوەی بینا کەلەپوورییەکاندا.
